Değişmek dönüşmek yaratılışımızda var

Bir seneye aşkındır dünyayı saran Kovid-19 virüsüyle çaba ediyoruz. Fiziki hastalıklar, kayıplar bir yana, ruhsal tesirin sonuçlarıyla şimdi yüzleşmedik bile. Konutlara kapanmak, paklığın abartılması, yalnızlaşmak, büyüme çağındaki çocukların etrafla bağlantı eksikliği ve tabi ki annelerin telaşlarının sonuçları yavaş yavaş gün yüzüne çıkmaya başladı. Kısa vadeli sandık, sabrederiz dedik, lakin bitmek bilmeyen bir sürecin içinde bulduk kendimizi. “Sınırlarımı zorluyorum” sözü neredeyse hepimizin ağzından dökülüyor artık. Akışa bırakalım tamam da, pandeminin tesiriyle akışa bırakmakta da zorlanır olduk. Her şeye muktedirdik meğer, küçücük virüse esir düştük. Pekala ne yapalım? Uzman Psikolog Serap Buharalı ile yol haritamızı konuştuk. Buharalı, “Başedemiyorsak, kendimizi ve etrafımızı enkaza çevirmeye gerek yok” diyor.

Günümüz anneleri yorgun… Çocuklar da o denli. Pandeminin tesiriyle bu daha da artmış gözüküyor. Ruhsal takviyeye muhtaçlık duyan çok. Bu tabloyu tetikleyen nedir sizce?

Çocukluğumdan bir örnek vereyim; yüzmeye 3-5 yaşlarındayken başladım. Annem babam gözlemci rolündeydi, yüzmeyi öğretip bizi hür bıraktılar. Biri dinlenirken, oburu denetim ediyordu alışılmış. Büyük dalgalar gelince gayret ediyor, ettikçe de daha çok hırpalanıyordum. Sonra her büyük dalga geldiğinde onun akışına kapıldım ve bir baktım ki, dalga içinde bir müddet tutuyor, nefessiz bırakıyor, korkutuyor, kaygılandırıyor sonra kıyıya atıyordu. Büyük dalgalar gelince kendimi bırakmayı öğrendim. Denizden artık yorgun çıkmıyordum.
İşte akışa bırakmak bu türlü bir şey. Gelene çok direnirseniz yıpranırsınız. Dalgaya kendinizi bıraktığınızda, vurur ve sarfiyat. Kesinlikle masraf lakin. Günümüzde anneler sekiz kollu olma sıkıntısında. Denizi, dalgayı, kıyısı kısaca her ayrıntısı denetim etmek istiyorlar. Sonuç olarak darmadağın oluyorlar. Tıpkı sistemin, tarzın, konforun içinde kalmakta ısrarcı olmak, yıpranmayı da beraberinde getiriyor.

DEĞİŞMEK YARATILIŞIMIZDA VAR

Akışa bırakalım kelamı son yıllarda çok fazla kullanılır oldu. Pekala, akış ne ister bizden?

Eskiyi, alışkın olduğumuz tertibi, bağlantı kurma biçimini bırakmamızı ister. Hayatta önemli olan şu an muhatap olduklarımızdır. Şimdi gelmemişi, yani geleceği muhatap alma yanlışına düşüyoruz. “Ben bu türlü gördüm, buna alıştım” dersek hapsolmuşluk duygusu hâkim olur içimizde, nefessiz kalırız. Değişmek, dönüşmek yaratılışımızda var. Evvel bunu kabullenelim. Mayamızdaki tohumun farkına varalım.

Peygamber Efendimiz Mekke’den Medine’ye giderken sevinçli değildi, gözleri yaşlıydı. Kaideler neyi gerektiriyorsa onu yapmıştı Ulu Nebi. Kalmamıştı memleketinde, çıkmıştı oradan. Biz de yapılması gereken neyse ona ahenk sağlamalıyız, direnmekte ısrarcı olmamalıyız.

HER ŞEYE MUKTEDİRDİK MEĞER

Pandeminin tesiriyle akışa bırakmakta daha mı çok zorlandık?

Maalesef o denli oldu. Tahminen de akış hakkında yani öteki kadim tabir ile zuhurata tabi olmak ile ilgili evvelki kuşaklardan kalan bu fazilet, bilgi, edinim bizlerde eksikti. Ve bu yüzden daha çok bocaladık , zira yeni çağ çağdaş çağdı ve biz her şeye muktedirdik. Bilim, tıp, teknoloji… İnovasyon çağında bir virüse yenilmek de neyin nesiydi? Mars’ta koloni kurmayı düşünen çağın insanı, gözle görülmeyecek bir virüsün esiri oldu.
Bunun insanlara tesiri ağır gerilim olarak görüldü. Bu gerilim bazılarımızda anksiyete, depresyon, panikatak, obsesyon fobik davranışlara sebep oldu. Kimilerimizin ise hali hazırda bıraktığı bağımlılıklara geri dönmesine yahut gönderdiğini zannettiği öfke, hüsran, hayalkırıklığı üzere işlenmemiş, yalnızca bastırılmış hislerini tekrar hortlattı. Yapabileceğimiz şu; üstesinden gelemiyorsak kendimizi ve etrafımızı enkaz haline getirmeye gerek yok. Gerekirse dayanak alarak süreksiz ve problemli bu özel durumdan asgarî hasarla çıkmak için elimizden geleni yapalım.

ŞÜKRÜ EDÂ ETME VAKTİ

Bir yandan da geleceğe dâir dertler, kurgular var. Tahminen de ebeveynleri en çok bunlar tüketiyor, o denli değil mi?

Evet tüketiyor. Şunu hatırımıza getirelim: Yarının dünyası güneşli bir vaha da olabilir, karlı bir orman yolu da. Kesin bilgi yok elimizde. Sırf kendimizi, çocuklarımızı, yakın etrafımızı sevmekle sorumlu değiliz biz. Bence bizler, bütün bir kâinatı düşünmeliyiz.

Ebeveynler küçük bakmamalı hayata. Çocuklar dünyanın her tarafında. Onları da duamıza katmadıkça, yalnızca kendi evlâdımızın yeterliliğini düşündükçe, bencilliğe pencere açıyormuşuz üzere geliyor. Akşamları iftar sofrasında bir ortaya gelebiliyorsak, sıcaksa yemeğimiz, şükrü edâ etme vakti çoktan gelmiştir. Ailelerin hayatlarında yer vermesi gereken en değerli şey, şükran duygusudur. Harikulâde günlerden geçiyoruz. Salgının karar sürdüğü dünyamızda sakin kalmakta zorlanmamızın bir sebebi de bu.

İçimizdeki çocuk mızmız mı?

İçimizde bir çocuk var, bir öbür çocuk daha var dünyaya getirdiğimiz. Bizi doğuran da evvelinde çocuktu. Hayatımızın ortasında üç çocuk ve onlarla kurduğumuz bağlantılar… Pekala “içimdeki çocuk” dediğimizde ne anlamalıyız?

Çocukluk insanın anavatanıdır, denir. Ben orada o denli çok vakit geçirdim ki… Yüzlerce farklı tanıma şahit oldum. İçimdeki çocuk tabiri de bunlardan biriydi. Çocuk nedir aslında? İstekleri, dilekleri, hayalleri olan, kendini riyâsız formda söz edendir. Şeffaflık, dürüstlük şiarıdır. Canı bir şey yapmak istemiyorsa istemiyorum der, çıkar işin içinden. Oyun oynamak ister, yeri gelir öfkelenir, kaşları çatılır. Toplumsal rollerden uzaktır. Zırhmış, örtüymüş, maskeymiş, girmez hiçbirinin altına.

O kadar çok maskemiz var ki… Toplumsal, mahrem rollere girip çıkmakta ustalaşmışız. İçimizdeki çocuk dediğimiz şey aslında riyasız halde, filtresiz akseden iç sesimizdir. O ses, nefretlerimizi, hayal kırıklıklarımızı, sevinçlerimizi sansürsüz taşır bize. Bazen sustururuz sesi, bazen konuşmasına müsaade ederiz. Bazen de ağzına bir tane çarpıveririz. İçimizdeki çocuk mızmız mı, şımarık mı, küskün mü, sessiz mi, coşkulu mu, onu en düzgün biz biliriz.

İçimizdeki çocuğu duyduk diyelim, sonra…

Gayemiz, içimizdeki çocuğu değiştirmek, onu eğitmek olmamalı. O zati bizim en saf hâlimiz. Biz asıl, ebeveyn yanımızı sıhhatine kavuşturmalıyız. İçimizdeki çocuğa seslenecek diğer biri yok hayatımızda. Biz varız yalnızca. Bizim tam olabilmemiz için ebeveyn yanımızın sağlıklı olması önemli.

Ayağı yere basan maksatlar değerli

Bazen ebeveyn ne yapması gerektiğini bilir, lakin yapamaz. İç sesine gerçek kulak verse de sonuç değişmez. Tekrar bildiğini okur. Neden bu türlü?

Tabularımız, sonlarımız, kendimize ördüğümüz kaleler… Öylesine kuvvetli bir duvara yapışmışız ki, görünümü ferah öbür bir alana geçmekte zorlanıyoruz. Yapamıyorum cümlesi antrenmansızlığın sonucu. Hiç çalışmamış bir sportmen alanda top sürebilir mi? Bir yerden başlamak lâzım. Minik gayeler koyup ilerlemek lâzım. Dünya durdukça hiç kimse gelip de yapmamız gerekeni bizim yerimize yapmayacak. Bana artık deseler ki 100 mekik çek, şu kadar kilometre koş! Yapamam ki, kaçarım. Lakin 5 tane deseler, sıcak bakarım, kaçmam. Ayağı yere basan maksatlar bu sebeple kıymetli.